Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030) Nedir? Şirketler için Ne Anlama Geliyor?

Kısaca: Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan ve yapay zeka alanında 16 eylem tanımlayan beş yıllık yol haritasıdır. Plan, 18 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 2026/9 ile duyuruldu, tam metni Bakanlığın sitesinde. Eylemler Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet adlı dört eksende toplanıyor ve yetenek, veri, hesaplama gücü, kamu alımları, finansman ile düzenlemeyi kapsıyor.

Planı anlamak için iki belge yeterli: 44 sayfalık plan metni ve onu Resmi Gazete'de duyuran tek sayfalık genelge. Metnin büyük kısmı gelecek zamanla yazılmış ve 2030'a kadar kurulacak programları, kurulları ve hedefleri tarif ediyor. Yazıdaki sayfa numaraları planın kendi basılı numaraları.

Planın tam metni Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın sitesinde, onu duyuran genelge ise Resmi Gazete'de yayımlandı. Belgeler şunlar:

• Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030) PDF'i: Türkçe tam metin, 44 sayfa, yaklaşık 116 MB
• Türkiye's Artificial Intelligence Action Plan: planın İngilizce sürümü, 44 sayfa, yaklaşık 96 MB
• Bakanlığın Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı sayfası: planın Türkçe ve İngilizce sürümlerine buradan ulaşılıyor
• Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 2026/9: 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmi Gazete, tek sayfa

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), Türkiye'nin yapay zeka kapasitesini büyütmek için öncelikli eylemleri, hedefleri ve sorumlu kurumları belirleyen bir yol haritasıdır. Planın yönetici özeti, belgenin "Türkiye'nin yapay zeka kapasitesini hızla büyütmek amacıyla uygulamaya geçirilebilecek, ölçülebilir sonuçlar üretecek ve kurumlar arası eşgüdümle yürütülecek öncelikli eylemleri" ortaya koyduğunu yazıyor (s. 1). Belgenin kapağında Bakanlığın Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü yer alıyor.

Planın vizyonu Türkiye'yi "yapay zeka alanında güvenilir ürün ve hizmet üreten, stratejik sektörlerde yapay zeka çözümlerini ölçeklendirebilen, bölgesinde yatırım ve yetenek çeken bir merkez haline getirmek" (s. 3).

Planın iskeleti dört eksen ve her eksende dört eylemden oluşuyor, toplam 16 eylem. Plan bu eylemleri beş katmanlı bir mimariye bağlıyor. Katmanlar enerji, hesaplama donanımı, altyapı, modeller ve veri ile uygulamalar. Yetenek, finansman ve düzenleyici çerçeve ise bütün katmanları besleyen kesişen bileşenler olarak tanımlanıyor (s. 1).

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın planın başındaki sunuş yazısına göre kamu, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplumdan 500'e yakın sektör profesyoneliyle çalıştaylar yapıldı. Bunlardan ayrı olarak Vatandaş Görüşü Anketi'nden "2 bin 200'ü aşkın nitelikli eylem önerisi" geldi. Aynı yazı, plan kapsamında "1 trilyon lirayı aşan bir ekonomik değer" oluşturulmasının öngörüldüğünü söylüyor. Bu rakamın nasıl hesaplandığı belgede yer almıyor.

Resmi Gazete'de planın kendisi değil, onu duyuran tek sayfalık bir genelge yayımlandı. 17 Ağustos 2026 tarihli 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmi Gazete'de yer aldı. Genelgenin konusu "Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030)".

Genelge dört şey söylüyor.

1. Önceki "Ulusal Yapay Zeka Stratejisi (2021-2025)"nin uygulamasının "gerçekleştirilmiş ve önemli kazanımlar elde edilmiş" olduğunu belirtiyor ve ülkenin vizyonunu güncelleyecek "yeni bir eylem planına ihtiyaç duyulmuştur" diyor.
2. Planın "Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının koordinasyonunda kamu, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliği ile" hazırlandığını yazıyor. İlkeler olarak insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınmayı sayıyor.
3. Hedefleri sıralıyor. Bunlar yapay zeka farkındalığının artırılması, nitelikli insan kaynağı, veri ve hesaplama altyapılarının güçlendirilmesi, kamuda ve özel sektörde yapay zeka uygulamalarının yaygınlaşması ve "uluslararası düzeyde rekabetçi ve güvenilir bir yapay zeka ekosisteminin oluşturulması".
4. Planın Bakanlığın internet sitesinde (www.sanayi.gov.tr) yayımlanacağını belirtiyor. Plan kapsamındaki "tüm kamu kurum ve kuruluşlarının üzerine düşen görev ve sorumlulukları hassasiyetle yerine getirmesi" gerektiğini yazıyor.

Plan 16 eylemi her birinde dört eylem bulunan dört eksene ayırıyor. Plan metnindeki eksen tanımlarına göre Fark Et farkındalık, yetenek, veri ekosistemi ve kuralları, İstifade Et altyapının kurulup kamuda ve sektörde kullanılmasını, Üret finansman, model geliştirme ve fiziksel yapay zekayı, Yönet ise küresel yatırım, uluslararası iş birliği ve modellerin güvenliğini kapsıyor (s. 1 ve 5).

Tablodaki eylem adları kısaltılmıştır. STB Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, SGB ise Siber Güvenlik Başkanlığı demek.

"İlk 6 ay" ve "ilk 12 ay" gibi sürelerin hangi tarihten başladığı plan metninde tek tek belirtilmiyor.

Yönet eksenindeki hedeflerden biri doğrudan dil modelleriyle ilgili. Plana göre Türk Devletleri Teşkilatı üyelerinden en az ikisiyle başlanarak Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil ailelerini kapsayan ortak bir Türk dilleri büyük dil modeli geliştirilecek ve ilk sürümün 2027 sonuna kadar üretim ortamına alınması hedefleniyor (s. 25). Türkçe büyük dil modeli çalışmaları da Eylem 11 kapsamında sürdürülecek (s. 22). Büyük dil modelinin ne olduğunu ve nasıl çalıştığını LLM nedir yazımızda anlattık.

Planın en üst karar organı Cumhurbaşkanı başkanlığında çalışacak Ulusal Yapay Zeka Kurulu olacak. Planın uygulama ve yönetişim bölümüne göre Kurul yıllık uygulama planlarını onaylayacak ve her yıl bir "Ulusal Yapay Zeka Politika Mektubu" yayımlayacak. Sekretaryayı Bakanlığın Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü yürütecek, uygulamayı izlemek için bir Program Ofisi kurulacak. Siber Güvenlik Başkanlığı Kamu Yapay Zeka Genel Müdürlüğü de bu ofiste yer alacak (s. 9). Etik rehberliği Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu üstlenecek, teknik güvenlik değerlendirmesi ise Siber Güvenlik Başkanlığı koordinasyonunda ve TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü iş birliğiyle yürütülecek (s. 10).

Plan, kurumlar arası yetki çakışmalarını azaltmak için her eylemde sorumlu, hesap verebilir, danışılacak ve bilgilendirilecek kurumları gösteren bir görev dağılımı matrisi hazırlanacağını da yazıyor (s. 10). Şirketlerde yapay zeka kullanımı büyüdükçe aynı soru orada da çıkıyor: hangi sistemi kim onaylıyor, kim izliyor, yönetime kim raporluyor? RuneLab'ın Yapay Zeka Yönetişimi eğitimi bu soruyla çalışıyor. Şirket içindeki modelleri, SaaS ürünlerindeki yapay zeka özelliklerini ve ajanları kapsayan bir envanter kurmayı, risk düzeyine göre orantılı onay kapılarını ve yönetim kuruluna raporlamayı ele alıyor.

İlerleme, Ulusal Yapay Zeka İlerleme ve Şeffaflık Portali'nden izlenecek. Plana göre portal her eylem için sorumlu kurumu, alt görevleri, takvimi, bütçe ve gerçekleşmeyi, göstergeleri ve yeşil, sarı ya da kırmızı durum rengini yayımlayacak (s. 10). İlk kamuya açık ilerleme raporu yayımdan itibaren 12 ay içinde portalda yayımlanacak ve sonra her yıl tekrarlanacak (s. 31). Belgeler portalın adresini vermiyor.

Plan iki fazlı bir takvim izliyor (s. 2).

• 2026-2027: temel yönetişim yapılarının kurulması, veri alanlarının pilotlanması, kamu kurumlarında ilk yapay zeka uygulamalarının başlatılması ve hesaplama kapasitesi için yatırım süreçlerinin netleşmesi.
• 2028-2030: pilotların ölçeklenmesi, sektörel temel modellerin ticarileşmesi, uluslararası iş birliklerinin derinleşmesi ve yatırım hedeflerinin gerçekleşmesi.

Plana göre erken olgunlaşan eylemler bu takvimi beklemeden ölçeklendirilecek. Finansman için kamu bütçesi, özel yatırım, uluslararası fonlar ve teşvikler birlikte değerlendirilecek, her eylemin kaynak ihtiyacı yıllık uygulama planlarında ayrıca tanımlanacak (s. 2). Bu yüzden belgede eylem başına bütçe yer almıyor.

Eylem planı şirketler için bugün açılmış bir destekten çok, önümüzdeki yıllarda kurulacak programların ve kuralların haritası anlamına geliyor. Plan çoğunlukla "kurulacaktır", "sağlanacaktır", "tanımlanacaktır" gibi gelecek zaman kalıplarıyla yazılmış. Plan metnine göre farklı şirket gruplarını ilgilendiren mekanizmalar şunlar.

Girişimler ve KOBİ'ler için en doğrudan araç Herkes için GPU programı. Program girişimlere, KOBİ'lere ve araştırmacılara GPU-saat kredisi verecek. Plan GPU-saati "yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için kullanılan hesaplama birimi" olarak tanımlıyor. Uygun girişim ve KOBİ'ler için krediler yazılım, bulut ve donanım destekleriyle paket halinde sunulacak, paketler teknik danışmanlık ve mentörlüğü de kapsayacak (s. 18).

KOBİ Yapay Zeka Kupon ve Hazır Çözüm Paketleri Programı'ndaki kuponlar yazılım aboneliklerini, bulut GPU ve CPU kullanımını, veri hizmetlerini ve güvenlik ya da uygunluk testlerini kapsayacak (s. 19-20). Sağlık hizmeti verimliliği, şebeke ve enerji optimizasyonu, akıllı üretim ve kalite ile coğrafi bilgi sistemleri öncelikli Sektörel Yapay Zeka Pilot Programları açık çağrıyla başlayacak. Bu programlar fikir, prototip, saha denemesi ve ölçekleme aşamalarında giderek artan destek verecek (s. 19). Ulusal Yapay Zeka Şampiyonları Programı da öncelikli sektörlerde şirket ve konsorsiyumları açık çağrı ve rekabetçi değerlendirmeyle seçecek (s. 15).

Kamuya yapay zeka çözümü satan şirketler için plan bir tanınma ve tedarik yolu tarif ediyor. Teknogirişimlerin ve özel sektör şirketlerinin geliştirip kamuda başarıyla uygulanan çözümlerine "dijital rozet" verilecek. Rozet alan çözümlerin Devlet Malzeme Ofisi Tekno Katalog Uygulaması'nda yer alması ve kamu kurumlarınca alınabilmesi için düzenlemeler yapılacak (s. 18-19).

Plan ayrıca e-Devlet'te en az beş yapay zeka destekli vatandaş hizmetinin pilotlanıp ölçeklenmesini hedefliyor. İlk denenecek senaryolar kişiselleştirilmiş hizmet yönlendirme, başvuru ön kontrolü ve akıllı belge desteği (s. 19). Kullanıcı adına adım adım iş yapan yapay zeka sistemlerinin nasıl çalıştığını yapay zeka ajanı nedir yazımızda anlattık.

Veri sahibi şirketler, Veri Alanları ve Güvenli Veri Paylaşım Programı kapsamında verilerini "gönüllülük ve karşılıklı fayda esasıyla" kontrollü biçimde paylaşabilecek (s. 14). Veri sağlayan kuruluşlar için vergi veya Ar-Ge indirimi, GPU ve veri kredileri ve "Güvenilir Veri Sağlayıcı" statüsü gibi teşvikler planlanıyor (s. 15).

İşverenler için öne çıkan mekanizma Çalışan Dönüşümü Programı. Program, işinde yapay zeka araçlarını kullanarak verimliliğini artıracak çalışanlara kısa, uygulamalı ve sektöre özel modüller sunacak. Plana göre işletmeler çalışanlarını bu programa yönlendirmek için Ar-Ge merkezi ve teknokent teşvik mekanizmalarından yararlanabilecek (s. 13). Hedef, 24 ay içinde en az 100.000 çalışanın bu modülleri tamamlaması (s. 14).

Sektöre özel modüllerin altında herkes için ortak bir temel var: yapay zeka araçlarının ne yapıp ne yapamadığını bilmek. RuneLab'ın Yapay Zeka Okuryazarlığı eğitimi bu temeli kuruyor. Büyük dil modellerinin çalışma mantığını, halüsinasyon ve yanlılık gibi sınırlarını, günlük işlerde prompt yazmayı ve kurumsal veri gizliliğine uygun kullanımı teknik ön bilgi gerektirmeden, çalışanların kendi departmanlarından örneklerle işliyor.

Finans, sağlık, enerji, mobilite ve telekomünikasyon başta olmak üzere düzenlenen sektörlerde düzenleyici deney alanları (regulatory sandbox) kurulacak. Bu alanlarda başvuru tek dijital noktadan yapılacak, denemeler sınırlı süreli olacak ve başarılı pilotlar bir "mezuniyet kapısı" ile kalıcı mevzuata ya da kamu alımlarına geçebilecek (s. 26).

Uluslararası yatırımcılar ve veri merkezi şirketleri için tek pencere bir yatırımcı arayüzü kurulacak, ön uygunluk değerlendirmesi ve yatırım yol haritası en çok 30 iş gününde tamamlanacak (s. 24). Plan, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı kapsamında ilan edilen Veri Merkezi ve Yapay Zeka çağrılarını bu yatırımların teşvik çerçevesi olarak gösteriyor (s. 16 ve 24).

Planın kendisine yapılan bir başvuru yok. Ne genelgede ne de eylem planı metninde şirketlerin ya da kişilerin "eylem planına" başvurmasını sağlayan bir form, tarih ya da kural var. Plan, bazı programların ileride çağrı ya da başvuruyla işleyeceğini söylüyor.

• Herkes için GPU: "şeffaf başvuru-değerlendirme süreçleri" ile işletilecek, ilk çağrının ilk 6 ayda açılması hedefleniyor (s. 18).
• KOBİ kuponları: KOBİ'ler ihtiyaçlarını bir "dijital başvuru platformu" üzerinden bildirecek ve akredite hizmet sağlayıcılarla eşleştirilecek (s. 20).
• Sektörel pilot programlar ve Şampiyonlar Programı: açık çağrıyla başlayacak (s. 15 ve 19).
• Düzenleyici deney alanları: tek dijital başvuru noktası kurulacak (s. 26).
• Yapay Zeka Büyüme Fonu: yapay zeka girişimlerine özel bir yatırım penceresi açılacak ve bu penceredeki başvurular öncelikli yatırım olarak değerlendirilecek (s. 21).
• Bölgesel Mükemmeliyet Merkezleri: üniversite ve teknoparklarda "başvuru masası" olarak çalışacak en az altı erişim noktası kurulacak (s. 20).

Belgeler bu programların başvuru adresini, tarihini, uygunluk şartlarını ve destek tutarlarını vermiyor, çağrıların hangi kanaldan duyurulacağını da yazmıyor. 4 Kasım 2026 itibarıyla Bakanlığın duyurularında Herkes için GPU ya da KOBİ kuponu çağrısı yer almıyor, Bakanlığın plan sayfasında başvuru bağlantısı yok ve İlerleme ve Şeffaflık Portali'nin adresi yayımlanmadı.

Eylem planı bir kanun ya da yönetmelik değil, bir yol haritası. Planın terimler sözlüğü, hukuki bağlayıcılık gerektiren kavramların "ilgili mevzuat çalışmaları ve ikincil düzenlemeler kapsamında ayrıca tanımlanacaktır" diye yazıyor (s. 27).

Plan, yüksek etkili sayacağı yapay zeka uygulamalarının alanlarını adlandırıyor. Bunlar sağlık, eğitim, istihdam, sosyal yardım, kredi değerlendirme, biyometrik tanıma, kolluk ve adalet süreçleri ile çocukları ve hassas grupları doğrudan etkileyen uygulamalar (s. 16).

Bu liste, bir kurumun kendi yapay zeka kullanımlarını gözden geçirirken de işe yarıyor. İşe alım sıralaması yapan bir model ile toplantı notu özetleyen bir aracı aynı denetimden geçirmek ya kaynak israfına ya da tehlikeli boşluklara yol açar. RuneLab'ın Yapay Zeka Risk Sınıflandırması eğitimi bu ayrımı kurmayı öğretiyor. Kullanım senaryolarını amaç, otonomi düzeyi, etkilenen kişi grubu ve veri hassasiyetine göre risk katmanlarına ayırmayı ve her katmana uygun kontrolleri bağlamayı çalışıyor.

Eylem 4'ün hedefleri ilk 12 ayda orantılı risk rehberi ve sektör eklerinin yayımlanması, Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu'nun kurulması ve TÜRKPATENT'in "Yapay Zeka Hızlı Hat" uygulamasının tam işleyişe geçmesi (s. 16). Bu düzenlemelerin ne zaman ve hangi araçla yürürlüğe gireceği belgelerde yazmıyor.

Yeni eylem planı, 2021-2025 Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'nin ardından ve onun birikimi üzerine hazırlandı. Önceki strateji, 19 Ağustos 2021 tarihli Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 2021/18 ile yürürlüğe konmuş, genelge 20 Ağustos 2021 tarihli ve 31574 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştı. 2026/9 sayılı genelge, o stratejinin uygulamasının "gerçekleştirilmiş ve önemli kazanımlar elde edilmiş" olduğunu ve "yeni bir eylem planına ihtiyaç duyulmuştur" ifadesini içeriyor.

Planın sunuş yazısına göre yeni plan dört belgenin birikiminden yararlandı. Bunlar 2021-2025 Ulusal Yapay Zeka Stratejisi, 2024-2025 Eylem Planı, TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu Raporu ve Cumhurbaşkanlığı Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları Kurulu'nun Ulusal Yapay Zeka Politika Belgesi. Plan, 2021-2025 stratejisi ve 2024-2025 eylem planıyla oluşan kurumsal birikimin Fark Et ekseninde toplumun geneline yayılacağını yazıyor (s. 7).

Planın tam metni Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın sitesinde yayımlandı. Türkçe PDF 44 sayfa ve yaklaşık 116 MB, İngilizce sürüm de aynı sitede. Resmi Gazete'de yalnızca planı duyuran tek sayfalık genelge var.

Planı duyuran 17 Ağustos 2026 tarihli Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 2026/9, 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı. Planın tam metni Resmi Gazete'de değil, genelgede belirtildiği gibi Bakanlığın internet sitesinde.

Hayır, planın kendisine başvuru yapılmıyor. Plan, Herkes için GPU, KOBİ kuponları, sektörel pilot programlar ve düzenleyici deney alanları gibi programların ileride çağrı ya da başvuruyla işleyeceğini söylüyor. Belgeler bu programlar için tarih, adres ve şart vermiyor.

Herkes için GPU, planın 6. eylemi olan ve girişimlere, KOBİ'lere ve araştırmacılara GPU-saat kredisi verecek programdır. Plan ilk çağrının ilk 6 ayda açılmasını ve ilk fazda yılda en az 2 milyon GPU-saat kredi dağıtılmasını hedefliyor. Yıllık tahsisin 2028 sonuna kadar en az 20 milyon GPU-saate çıkması hedefleniyor.

Planın vizyonu Türkiye'yi güvenilir yapay zeka ürün ve hizmetleri üreten, bölgesinde yatırım ve yetenek çeken bir merkez haline getirmek. Öne çıkan hedefler 10.000 ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100.000 uygulama profesyoneli yetiştirmek, 1 GW veri merkezi kurulu gücüne ulaşmak, 10 milyar dolar özel yatırımı harekete geçirmek ve en az beş öncelikli sektörde düzenleyici deney alanı kurmak.

Koordinasyon Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nda. En üst karar organı Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Ulusal Yapay Zeka Kurulu olacak, sekretaryayı Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü, uygulama takibini bir Program Ofisi yürütecek. Bazı eylemlerin ana sorumlusu Siber Güvenlik Başkanlığı.

Plan dört eksende toplam 16 eylemden oluşuyor ve her eksende dört eylem var. Eksenler Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet. Eylemler okuryazarlık ve yetenekten hesaplama gücüne, finansmandan yapay zeka güvenliğine kadar uzanıyor.

• Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030) konulu Genelge 2026/9: Resmi Gazete, 18 Ağustos 2026, sayı 33344. Genelgenin gerekçesi, ilkeleri, hedefleri ve planın yayımlanacağı yer
• T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), Türkçe tam metin: sunuş, yönetici özeti, vizyon, eksenler, 16 eylem, yönetişim, terimler sözlüğü ve ölçümleme döngüsü
• T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı sayfası: planın Türkçe ve İngilizce sürümleri ve başvuru bağlantısının durumu
• T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye's Artificial Intelligence Action Plan: planın İngilizce sürümü
• Cumhurbaşkanlığı, Ulusal Yapay Zeka Stratejisi (2021-2025) konulu Genelge 2021/18: Resmi Gazete, 20 Ağustos 2021, sayı 31574. Önceki stratejiyi yürürlüğe koyan genelge

• Egemen yapay zeka (sovereign AI) nedir?
• Yapay zeka ajanı nedir?
• LLM nedir? Yapay zekada büyük dil modeli
• İnternetsiz yapay zeka nasıl kurulur?
• Eğitim: Yapay Zeka Yönetişimi