Açık Ağırlıklı Model Lisansları ve Ticari Kullanım: Ekim 2026 Rehberi

Kısaca: Açık ağırlıklı (open-weight) model, ağırlıkları indirilebilen ve kendi sunucunuzda çalıştırılabilen modeldir. Ticari kullanım hakkı ise ağırlıkların indirilebilmesinden değil, lisans metninden gelir. Ekim 2026’da yayımlanan LFM3, Muse Spark Open ve Mistral Large 4 üçü de açık ağırlıklı, ama gelir eşiği, hizmet olarak sunma (MaaS) şartı ve kullanım politikası farklı. Bu yazı hukuki görüş değildir; lisans özetleri 30 Ekim 2026 itibarıyla yayımlanmış metinlere dayanıyor. Kendi kullanımınız için lisansı hukuk danışmanınızla birlikte değerlendirin.

Bu yazı, 22–29 Ekim 2026 haftalık yapay zeka bültenimizin ayrıntılı incelemelerinden biridir. Bilgilendirme: RuneLab, kurum içi model kurulumu (RuneBox) ve açık model seçimi ile yapay zeka yönetişimi eğitimleri sunar; hukuki danışmanlık vermez.

Açık ağırlıklı bir modelde, modelin eğitim sonucunda öğrendiği sayısal parametreler (ağırlıklar) yayımlanır. Bunları indirip kendi altyapınızda çalıştırabilir, çoğu durumda fine-tuning (ince ayar) yapabilirsiniz. Ancak bu, lisansın sizi hangi koşullara bağladığını söylemez.

“Açık kaynak” ise yazılım dünyasında belirli bir tanıma dayanan daha dar bir ifadedir. Kullanım alanını ya da kullanıcı grubunu kısıtlayan, gelir eşiğine göre hak tanıyan lisanslar bu tanıma genellikle uymaz. Bu yüzden bu yazıda “açık ağırlıklı” ifadesini kullanıyoruz. Bir modelin açık kaynak sayılıp sayılmadığı ayrı bir değerlendirmedir ve bu yazının konusu değildir.

Pratik sonuç şu: aynı ay yayımlanmış, üçü de “open-weight” diye duyurulmuş modeller için kurumunuzun yükümlülükleri tamamen farklı olabilir. Aşağıdaki üç örnek bu farkı lisans metinlerinden gösteriyor.

Liquid AI, LFM3 ailesini 27 Ekim 2026’da duyurdu. LFM3 duyurusuna göre ilk sürüm 2B parametre sınıfındaki modellerden oluşuyor ve temel modeller ile eğitim sonrası modeller açık ağırlıklı olarak yayımlandı.

Modeller LFM Open License v1.0 ile sunuluyor. Liquid AI’nin lisans sayfasındaki özet ve tam metin şunları söylüyor:

• Lisans Apache 2.0 metnine dayanıyor ve kullanım, değiştirme ve dağıtım hakları veriyor.
• Ticari kullanım hakkı bir gelir eşiğine bağlı. Tam metin eşiği “10 milyon ABD doları veya üzeri” yıllık gelir olarak tanımlıyor. Yıllık geliri 10 milyon ABD doları veya üzerinde olan kuruluşların (lisanstaki “Legal Entity” tanımı ortak kontrol altındaki şirketleri de kapsar) ticari kullanımı bu lisans kapsamında değil; Liquid AI’den ticari lisans alınması gerekiyor.
• Gelire tek şirkete değil, “Legal Entity” tanımına göre bakılıyor. Bu tanım, kontrol eden, kontrol edilen ya da ortak kontrol altındaki kuruluşları birlikte sayıyor. Grup, lisanstaki “Legal Entity” tanımına göre yıllık 10 milyon ABD doları veya üzeri gelire sahipse, iştirak de eşiğin üzerinde sayılabilir; hukuk ekibinizle doğrulayın. Lisans, gelirin nasıl toplanacağını ayrıca yazmıyor.
• Eşik yalnızca ticari kullanıma uygulanır; nitelikli kâr amacı gütmeyen kuruluşların ticari olmayan veya araştırma amaçlı kullanımı eşikten muaftır.
• Copyleft şartı yok. Fine-tuning yaptığınız modeli açık yayımlamak zorunda değilsiniz.
• Dağıtımda lisansın bir kopyasını vermek, değiştirilen dosyaları işaretlemek ve telif, atıf ve NOTICE bildirimlerini korumak gerekiyor.
• Şartlara uyulmazsa lisans kendiliğinden sona eriyor. Bu durumda modelin ve türevlerinin kullanımı durdurulmalı, elinizdeki kopyalar silinmeli.

Hukuk ekibinin bakması gereken bir ayrıntı var: lisans sayfasının özeti ve SSS’si eşiği çoğu yerde “10 milyon doları aşan” gelir olarak anlatırken, tam metindeki “Threshold” tanımı “10 milyon dolar veya daha fazla” yıllık gelir diyor. Geliri tam bu düzeyde olan kuruluşlar için bu fark önemli olabilir. LFM3’ün teknik özellikleri ve kurumsal kullanımı için LFM3 rehberimize bakabilirsiniz.

Meta, Muse Spark Open’ı 15 Ekim 2026’da yayımladı. Meta AI Research duyurusuna göre model 816 milyar toplam, 42 milyar aktif parametreli, 1 milyon token bağlam pencereli ve çok modlu (multimodal). Meta, ağırlıkları “sınırlı ticari koşullara sahip” Muse Model License ile yayımladığını belirtiyor.

Hugging Face model sayfasındaki lisans metni şu koşulları içeriyor:

• Kullanma, kopyalama, değiştirme (fine-tuning dahil), damıtma (distillation), türev oluşturma, dağıtma ve satma izni veriliyor.
• Yazılımı ya da türevlerini kullanan her ürün veya hizmette “Built with Muse Spark Open” ibaresinin kullanıcı arayüzünde ya da ilgili dokümantasyon, web sitesi veya ayarlar menüsünde belirgin şekilde gösterilmesi gerekiyor.
• Lisansın “türev” tanımı geniş. Yazılımla ya da yazılımın çıktılarıyla eğitilen, değiştirilen veya damıtılan her model türev sayılıyor. Muse Spark Open’ın çıktılarıyla başka bir model eğitiyorsanız, o model de bu tanıma girebilir.
• MaaS koşulu var. Kuruluş ya da bağlı şirketleri üçüncü taraflara API veya benzeri bir arayüzle model erişimi sunuyorsa ve grubun toplam brüt geliri herhangi bir 12 aylık dönemde 20 milyon ABD dolarını aşıyorsa, modeli bu hizmetin parçası olarak sunmadan önce Meta’ya bildirimde bulunmak ve ayrı bir yazılı sözleşme yapmak gerekiyor. Eşik MaaS gelirine değil, grubun toplam brüt gelirine bakıyor.
• Bu MaaS koşulu iç kullanıma, araştırmaya, MaaS olmayan ticari faaliyetlere ve modelin kendi ürününüzdeki özellikleri çalıştıran bir bileşen olarak kullanılmasına uygulanmıyor.
• Meta, çıktılar üzerinde sahiplik iddia etmiyor.
• Lisansın karşı tarafı, Avrupa bölgesinde yerleşik olanlar için Meta Platforms Ireland Limited, diğerleri için Meta Platforms, Inc. Metin “Avrupa bölgesi”nin hangi ülkeleri kapsadığını tanımlamıyor.

Lisansa ek olarak bir kullanım politikası (Exhibit A) var. Politika, modelin 18 yaş altındaki kişilere yönelik olmadığını söylüyor. Yasaklar arasında finans, hukuk ve sağlık gibi mesleklerin yetkisiz ya da lisanssız icrası, askeri ve ITAR kapsamındaki uygulamalar, kritik altyapı ve ağır makine işletimi ve çıktıların insan tarafından üretilmiş gibi sunulması da bulunuyor. Model sayfasına erişim sırasında paylaşılan bilgilerin Meta Gizlilik Politikası’na göre işleneceği de belirtiliyor.

Mistral, Mistral Large 4’ün ağırlıklarını 29 Ekim 2026’da yayımladı. Model daha önce, 6 Ekim 2026 tarihli dokümantasyon sayfasında genel önizleme olarak listelenmişti. Mistral modeli yaklaşık 1 trilyon parametreli, çok modlu bir model olarak tanımlıyor.

Model, Mistral Ecosystem Open-Weight License ile dağıtılıyor. Mistral bunu “değiştirilmiş bir MIT lisansı” olarak tanımlıyor. Hugging Face deposundaki LICENSE dosyasında şunlar yazıyor:

• Modeli kullanma, kopyalama, değiştirme, dağıtma, satma, çalıştırma, ek eğitim yapma ve türev oluşturma izni veriliyor.
• Telif bildirimi ve izin metni tüm kopyalarda yer almalı. Metindeki atıf bildirimi “2026 - Mistral”.
• İki koşul var: telif ve izin bildirimi korunmalı; kuruluş ya da bağlı şirketleri modeli üçüncü taraflara hizmet olarak (MaaS) sunuyorsa, iç kullanım dışındaki ticari kullanım için Mistral’den ayrı ticari lisans gerekir. Gelir eşiği yoktur.
• MaaS, üçüncü bir tarafa modele ya da türevlerine çıkarım veya eğitim sonrası işlemler için (örneğin API ya da barındırılan uç noktalar üzerinden) erişim vermek ve bu tarafa girdiler, parametreler veya eğitim verisi üzerinde anlamlı kontrol tanımak olarak tanımlanıyor.
• Modeli yalnızca belirli özelliklerin içine gömen son kullanıcı ürünleri MaaS sayılmaz; başka yerde barındırılan modellere yalnızca istek aktarmak da bu tanımın dışında. Müşterilere API ya da barındırılan uç nokta üzerinden erişim verip girdiler, parametreler veya eğitim verisi üzerinde anlamlı kontrol tanımak MaaS sayılır ve ayrı lisans gerektirir.
• Lisans iç kullanıma izin verir. İç kullanım (modelin üçüncü taraflara açılmadığı kullanım) ve Mistral’in resmi ürünleri üzerinden kullanım bu koşuldan muaf.

Lisans dosyasında ayrı bir kullanım politikası eki yok. Mistral Large 4 model kartının lisans bölümü, modelin üçüncü tarafların fikri mülkiyet dahil haklarını ihlal edecek şekilde kullanılmamasını istiyor. Donanım ve maliyet tarafı için Mistral Large 4 rehberimize bakabilirsiniz.

Karşılaştırma için bir örnek: Google DeepMind’ın embedding modeli EmbeddingGemma 2, Hugging Face kartında Apache 2.0 lisansıyla listeleniyor. Apache 2.0’da gelir eşiği ya da MaaS koşulu bulunmuyor. Yine de aynı kart, kullanımların Gemma Yasaklı Kullanım Politikası’na uyması gerektiğini yazıyor.

Buradan çıkan ders şu: izin verici bir lisans bile model kartındaki ek bir politikayla birlikte gelebilir. Lisans dosyasını ve model kartını birlikte okuyun.

Model	Yayın tarihi	Lisans adı	Gelir / MaaS koşulu	Atıf şartı	Kullanım politikası notu	Kaynak
LFM3 (Liquid AI)	27 Ekim 2026 (duyuru)	LFM Open License v1.0 (Apache 2.0 tabanlı)	Yıllık gelir 10 milyon ABD doları veya üzerindeyse ticari kullanım için ayrı lisans gerekir; lisanstaki “Legal Entity” tanımı ortak kontrol altındaki şirketleri de kapsar; MaaS’a özel ayrı koşul yok	Lisans kopyası, değişiklik bildirimi, telif ve NOTICE bildirimleri korunur	Lisans metninde ayrı politika eki görülmedi	LFM License
Muse Spark Open (Meta)	15 Ekim 2026	Muse Model License	Grup brüt geliri 12 ayda 20 milyon ABD dolarını aşan MaaS sağlayıcıları Meta’ya bildirim yapıp ayrı sözleşme imzalar; iç kullanım ve ürün içi özellikler hariç	Ürün arayüzünde ya da dokümantasyonda “Built with Muse Spark Open”	Ayrı kullanım politikası var; 18 yaş altı için tasarlanmadığı ve lisanssız meslek icrasının yasak olduğu belirtiliyor	HF model sayfası
Mistral Large 4 (Mistral AI)	29 Ekim 2026 (açık ağırlık)	Mistral Ecosystem Open-Weight License (değiştirilmiş MIT)	Kuruluş ya da bağlı şirketleri modeli üçüncü taraflara MaaS olarak sunuyorsa, iç kullanım dışındaki ticari kullanım için ayrı ticari lisans gerekir; gelir eşiği yok; iç kullanım muaf, ürün içine gömülü özellikler MaaS sayılmaz	Telif ve izin bildirimi tüm kopyalarda	Lisans dosyasında politika eki yok; kart üçüncü taraf haklarının ihlalini yasaklıyor	LICENSE
EmbeddingGemma 2 (Google DeepMind)	2026	Apache 2.0	Yok	Apache 2.0 bildirim şartları	Kart, Gemma Yasaklı Kullanım Politikası’na uyulmasını istiyor	Model kartı

Tablo, yukarıda linklenen lisans metinlerinin özetidir. Bir hücreye dayanarak karar vermeden önce tam metni okuyun.

Bu sorular bir sonuç değil, danışmanınızla yapacağınız görüşmenin gündemi olarak düşünülmelidir:

1. Gelir eşiği bize uygulanıyor mu? Eşik grup şirketlerinin toplam gelirine mi bakıyor? Hangi yılın geliri ve hangi para birimi esas alınıyor?
2. Yaptığımız iş MaaS sayılır mı? Müşterilere API açmak, bayilere uç nokta sağlamak ya da ürün içinde bir asistan sunmak lisansın MaaS tanımına giriyor mu?
3. Hangi atıf şartlarını, nerede yerine getireceğiz? Ürün arayüzü, dokümantasyon, NOTICE dosyası ve dağıtılan kopyalar için kim sorumlu?
4. Kullanım politikası sektörümüzü kısıtlıyor mu? Sağlık, finans, hukuk, savunma ya da 18 yaş altı kullanıcılarla çalışıyorsak hangi maddeler bizi etkiliyor?
5. Fine-tuning yaptığımız ya da damıttığımız modeller hangi lisansa tabi? Bir modelin çıktılarıyla eğitilen modeller de türev sayılıyor mu?
6. Karşı taraf, uygulanacak hukuk ve fesih şartları neler? Lisans ihlal edilirse kendiliğinden sona eriyor mu, sona ererse modeli ve türevleri silmek zorunda mıyız?

Lisans size modeli kullanma hakkı verse bile, müşterilerinizin ya da kamu alıcılarınızın tedarik kuralları ayrıca geçerli olabilir. Bir örnek: ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), 20 Ekim 2026’da Federal Register’da bir emir bildirimi yayımladı. Bildirime göre emir, DeepSeek ve bağlı şirketlerince geliştirilen bilgi teknolojisi ürün ve hizmetlerini ABD federal sivil kurumlarının tedariklerinden çıkarıyor. Bu emir ABD federal sivil yürütme kurumlarına yöneliktir; ABD kamu kurumlarına ürün veya hizmet satan şirketler için tedarik zincirinde hangi modellerin kullanıldığı sorusunu gündeme getirir.

Benzer biçimde model lisansı, kişisel verilerin korunmasına ilişkin yükümlülüklerin yerine geçmez. Model kendi sunucunuzda çalışsa bile, modele hangi verilerin girdiği, logların ne kadar saklandığı ve fine-tuning verisinde kişisel veri olup olmadığı veri koruma sorumlunuzla birlikte ayrıca değerlendirilmelidir (ilgili eğitim: Loglarda Veri Minimizasyonu ve KVKK Uyumu).

• Şunu kontrol edin eğer grubunuzun yıllık geliri 10 milyon ABD doları düzeyinde ya da üzerindeyse: LFM3 için ticari lisans gerekebilir.
• Şunu kontrol edin eğer müşterilerinize ya da iş ortaklarınıza model erişimi (API, uç nokta) sunuyorsanız: Muse Spark Open ve Mistral Large 4’ün MaaS tanımları sizi kapsayabilir. Mistral’de gelir eşiği yok.
• Şunu kontrol edin eğer ürününüz son kullanıcıya açıksa: Muse Spark Open “Built with Muse Spark Open” ibaresini ve kullanım politikasını şart koşuyor.
• Şunu kontrol edin eğer sağlık, finans, hukuk ya da eğitim alanında çalışıyorsanız: Muse Spark Open kullanım politikasındaki meslek ve yaş maddelerine bakın.
• Şunu kontrol edin eğer bir modelin çıktılarıyla başka bir model eğitiyorsanız: lisansın türev tanımı yeni modelinizi de kapsayabilir.
• Şunu kontrol edin eğer lisansı “Apache 2.0” diye listelenen bir model seçiyorsanız: model kartında ayrıca bir kullanım politikası olup olmadığına bakın.

Açık model seçimini lisans, maliyet ve Türkçe performansıyla birlikte ele almak isteyen ekipler için Açık Ağırlıklı Model Seçimi ve Değerlendirme eğitimi, yönetişim tarafı için Yapay Zeka Yönetişimi, kurum içi kurulum için RuneBox ve görev odaklı Apache 2.0 Türkçe modeller için RuneLab Modeller kataloğu incelenebilir.

Teknik ekipler bir modeli yerel GPU sunucusuna indirip ilk Türkçe doğruluk testini geçtiğinde işin bittiğini düşünebilir. Oysa canlı ortama geçişten hemen önce yapılan hukuk ve uyum kontrollerinde dört somut senaryo tekrar tekrar gündeme gelir.

Türkiye’de bankacılık, enerji, perakende ve sanayi grupları yapay zeka geliştirme çalışmalarını çoğu zaman grup bünyesindeki daha küçük bir teknoloji veya Ar-Ge şirketi üzerinden yürütür.

LFM Open License v1.0 gibi lisanslarda “Legal Entity” tanımı ortak kontrol altındaki grup şirketlerini birlikte kapsadığı için, iştirakin tekil cirosu düşük olsa bile grup geliri eşiği aşılıyorsa ücretsiz ticari kullanım hakkı ortadan kalkabilir.

Bu nedenle kavram kanıtı (PoC) aşamasına geçmeden önce modelin grup düzeyindeki lisans statüsü hukuk ekibiyle yazılı olarak netleştirilmelidir.

Bir kurumun açık ağırlıklı modeli yalnızca kendi çalışanlarının kullandığı iç yazılımlarda çalıştırması ile aynı modeli müşterilerine veya iş ortaklarına bir API uç noktası üzerinden açması lisans açısından tamamen farklı iki senaryodur.

Mistral Ecosystem Open-Weight License iç kullanıma izin verirken, üçüncü taraflara girdi ve parametre kontrolü tanıyan barındırılan servisleri (MaaS) gelir eşiği olmaksızın ayrı ticari lisansa bağlar.

Mimari tasarım aşamasında modelin yalnızca belirli bir ürün özelliğinin arka planında mı çalıştığı yoksa doğrudan bir model servisi olarak mı sunulduğu açıkça belgelenmelidir.

Maliyet ve gecikmeyi düşürmek isteyen mühendislik ekipleri sıkça büyük bir açık ağırlıklı modelden sentetik soru-cevap çiftleri üretip daha küçük bir yerel modeli fine-tune eder veya damıtır (distillation).

Muse Model License gibi metinlerde modelin çıktılarıyla eğitilen veya damıtılan yeni modeller de “türev model” tanımına dahil edilir ve ana lisansın atıf ile kullanım politikası şartlarını devralır.

Sentetik veri üretimi için seçilen öğretmen modelin lisansının, eğitilecek öğrenci model üzerinde hangi yükümlülükleri bıraktığı veri hattı kurulmadan önce kontrol edilmelidir.

Farklı departmanların Hugging Face üzerinden bağımsız olarak model indirdiği kurumlarda birkaç ay içinde hangi uygulamada hangi lisansın çalıştığını takip etmek zorlaşır.

Güvenli yaklaşım, kurum içi paket deposunda her model ağırlığını lisans türü, sürüm tarihi, model kartı politikası ve NOTICE dosyasıyla birlikte kayıt altına almaktır.

Hayır. Açık ağırlıklı model, ağırlıkları indirilebilen modeldir; ticari kullanım, dağıtım ve türev hakları lisansa bağlıdır. Açık kaynak ise kullanım alanını ve kullanıcı grubunu kısıtlamayan lisanslar için kullanılan daha dar bir ifadedir. Gelir eşiği ya da MaaS koşulu içeren lisanslar bu tanıma genellikle uymaz.

Açık ağırlıklı model lisansına bağlıdır. 30 Ekim 2026 itibarıyla LFM Open License, yıllık geliri 10 milyon ABD doları veya üzerinde olan kuruluşların (lisanstaki “Legal Entity” tanımı ortak kontrol altındaki şirketleri de kapsar) ticari kullanımı için ayrı lisans istiyor. Muse Spark Open, büyük MaaS sağlayıcılarından ayrı sözleşme istiyor. Mistral Large 4, modeli üçüncü taraflara hizmet olarak sunan kuruluşlardan iç kullanım dışındaki ticari kullanım için ayrı lisans istiyor. Kendi durumunuzu hukuk danışmanınızla değerlendirin.

LFM Open License’ta copyleft şartı yok; fine-tune ettiğiniz modeli açık yayımlamak zorunda değilsiniz. Muse Spark Open ve Mistral Large 4 lisansları da türev oluşturmaya ve satmaya izin veriyor. Ancak üç lisansta da koşullar türevler için de geçerli. Atıf, MaaS ve kullanım politikası şartları fine-tune edilmiş modele de uygulanabilir.

LFM Open License v1.0, yıllık geliri 10 milyon ABD doları veya üzerinde olan kuruluşların ticari kullanımı için Liquid AI’den ayrı ticari lisans istiyor. Eşik yalnızca ticari kullanıma uygulanır; nitelikli kâr amacı gütmeyen kuruluşların ticari olmayan veya araştırma amaçlı kullanımı eşikten muaftır. Grup, lisanstaki “Legal Entity” tanımına göre bu gelire sahipse, iştirak de eşiğin üzerinde sayılabilir; hukuk ekibinizle doğrulayın.

Mistral Large 4 lisansı iç kullanıma izin verir. Kuruluş ya da bağlı şirketleri modeli üçüncü taraflara hizmet olarak (MaaS) sunuyorsa, iç kullanım dışındaki ticari kullanım için Mistral’den ayrı ticari lisans gerekir. Modeli yalnızca belirli özelliklerin içine gömen son kullanıcı ürünleri MaaS sayılmaz. Gelir eşiği yoktur. Grup şirketlerine verilen erişimin “üçüncü taraf” erişimi sayılıp sayılmadığı lisansta tanımlı değil; hukuk ekibinize sorun.